تبلیغات
دریای بیکران - بررسی مدیریت اسلامی ازمنظر امام علی (ع)درنهج البلاغه

مدیریت یكی از اركان زندگی اجتماعی محسوب می شود به دلیل این كه افراد بصورت جمعی زندگی می كنند و بر حسب فطرت خود با یكدیگر در تعامل و ارتباطند ، خواه یا ناخواه عده ای به حقوق دیگر تعدی و تجاوز می كنند و عده ای قوانین را رعایت نمی كنند.به همین دلیل ضرورت مدیریت نمایان میشود.در این بین مدیریت اسلامی نمونه کامل از نوع مدیریت است که عمل به حق پایه واساس آن می باشد.هدف رشد وتعالی وکمال رساندن انسان است.مدیر در این مدیریت باید اصول اخلاقی رارعایت کند مانند:ساده زیستی ،مردمی بودن، خدامحوری و... . در مدیریت اسلامی مدیران ومردم نسبت به یکدیگر حقوق وتکالیفی دارندکه با رعایت آن شکلی کمال یافته از مدیریت در جامعه شکل می گیرد .

مدیر در لغت و اصطلاح

مدیر در لغت : مدیر در لغت به معنای « دور دهنده ،گرداننده ، اداره كننده »[1] است .

« مدیر در اصطلاح به معنای مسئوال اداره ی بخشی از مملكت است .» [2]

مدیریت در لغت و اصطلاح:

« مدیریت در لغت یعنی ،‌اداره كردن ، گرداندن » یعنی « منصب و مقام و پست مدیر .كاری كه سرپرستی و اداره ی آن بر عهده ی كسی گذاشته شده است .»[3]

مدیریت اسلامی چیست ؟

     منظور از مدیریت اسلامی آن است كه در عمل و اجرا و هدف ، عدالت اجتماعی را مدنظر قرار دهد و مقصود نهایی آن كسب رضایت خداوند باشد و خدمت به خلق را نوعی عبادت بداند و زندگی و معیشت افراد هم در همین راستا تأمین شود.اگر مدیریتش اسلامی بود و كارش عبادت و مسیرش در جهت رضایت خداوند خواهد بود . دانستن این نكته ضروری است كه مدیریت منحصر در امــــور مادی نیست بلــكه در امور مذهبی و دینی هم نیازمندی به مدیریت احساس می شود، در همان ابتدای خلقت ، خداوند برای هدایت مردم مدیرانی مانند انبیاء را فرستاد ، پیامبران نه تنها از نظر امور معنوی در حد بالایی بودند بلکه در امور مدیریتی اجتماع نیز بسیار موفق بودند. به طوری كه جامعه آن روزگار را به سوی رشد و ترقی پیش  می بردند . و به سوی تكامل سوق می دادند .

     ضرورت مدیریت اسلامی

      « در اجتماع به دلیل این كه منافع افراد و جامعه با یكدیگر ارتباط و اشتراك دارد ، به خاطر هر چه مطلوب تر شدن این ارتباط ، پایمال نشدن حقوق ، تعیین وظایف . معرفی حدود و رعایت حقوق ضرورت دارد ، تا حق از باطل و راستی از كثری مشخص گردد و از همین جاست كه هماهنگی بین افراد و واحدهای اجتماعی ، هدایت به سوی هدف ، نظارت بر ضوابط و ارزشیابی كارها ، ضرورت مدیریت و رهبری را روشن می سازد و در یك كلام می توان این ضرورت را چنین ترسیم كرد كه در نظام اجتماعی مدیریت ، محور زندگی است .» [4]

مردم از رهبر و مدیر ناگزیرند چه خوب چه بد ...

هر چه به تاریخ گذشتگان نظر می كنیم ، مردمی را نمی یابیم كه بدون سرپرست زندگی كرده باشند . گواهی تاریخ بر این مدعا كافی به نظر می رسد و این واقعیت خارجی بدون دلیل بر ضرورت آن است و همین كه بی هیچ تردیدی دریافته ایم در جهان مدیریت هایی خوب و بد وجود داشته ضرورت مدیریت را در هر زمانی اثبات می كند . در این صورت جای این سخن نخواهد بود كه آیا مدیریت برای جامعه لازم است یا نه ؟ و یا مردم احتیاج به همكاری یكدیگر دارند یا نه ؟ البته اگر یك نفر بخواهد به تنهایی در یك جزیره ای زندگی كند ، در آن صورت احتیاج به ضرورت مدیریت نخواهد داشت . اما همین كه مردمی به عنوان اجتماع دور هم جمع می شوند ، حتی اگر هم تعدادشان بیش از سه نفر نباشد. احتیاج به مدیریت ، نوع و كیفیت آن دارند .

جمله ای كه در نهج البلاغه آمده در بیان این ضرورت است:

« لابُدَّ للناس من امام بر او فاجر ...»[5]

     مدیریت امری فطری است یا اکتسابی؟

آیا مدیریت دانشی است مانند خواندن و نوشتن که همگان می توانند آن را بیاموزند؟ آیا مدیریت احساسی همچون شعر سرودن است؟ آیا ریشه در فطرت انسانها دارد و یا امری اکتسابی است؟ مدیریت مانند سرودن شعر است که برخی ذوق آن را دارند و برخی ندارند . عده ای ممکن است دانش سرودن شعر را فرا بگیرند; ولی شاعر نشوند . تعلیم و تجربه در سرودن شعر تنها برای کسانی مفید است که بطور فطری ذوق شعری داشته باشند . مدیریت نیز با خون انسانها آمیخته است . در واقع باید گفت بینش مدیریت و رهبری در برخی از انسانها فطری است و برخی سرشت مدیریتی ندارند . به کسی که سرشت مدیریتی ندارد در هیچ مدرسه ای نمی توان مدیریت آموخت . ممکن است او فیلسوف توانایی بشود، لیکن بی تردید مدیر و رهبر خوبی نخواهد شد . دانش مدیریت را فرا خواهد گرفت ولی هنر مدیریت را نخواهد یافت .



[1] -حسینی ،سید مصطفی، معارف و معاریف ، ج 5 ، ص261،دارالکتب الاسلامیه،تهران

[2] - بندرریگی ، محمد، المنجد ، ص 500 .

[3] - همان .

[4] - تقوی دامغانی، سید رضا، نگرشی بر مدیریت اسلامی ، ص ،53چاپ تبلیغات اسلامی ،1377، چ 10 .

[5] - دشتی ،محمد، نهج البلاغه ، خ 40 . ص64

                                                                                                       

                                                                                                                   




طبقه بندی: مدیریت،

تاریخ : شنبه 11 شهریور 1391 | 06:14 ب.ظ | نویسنده : مریم سبحانی | نظرات